జర్నలిజం ఎటు? జర్నలిస్టుకు గౌరవం ఎక్కడ?
- ప్రజాస్వామ్యానికి నాలుగో స్తంభం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు – సమగ్ర విశ్లేషణ
- భాగం–1: గౌరవం నుంచి గందరగోళం వరకు – జర్నలిజం ప్రయాణం
“కలం కత్తికంటే గొప్పది” అని చరిత్ర చెబుతుంది. కానీ ఆ కలం పట్టిన చేతికి నేడు సమాజంలో ఎంత గౌరవం ఉంది? అధికారాన్ని ప్రశ్నించే గొంతుకు ఎంత రక్షణ ఉంది? ప్రజల సమస్యలను వెలుగులోకి తెచ్చే జర్నలిస్టు జీవితానికి ఎంత విలువ ఉంది? ఈ ప్రశ్నలు కేవలం పాత్రికేయ వర్గానివి మాత్రమే కాదు; ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు కూడా.
భారతదేశ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ చరిత్రను పరిశీలిస్తే, జర్నలిజం కేవలం వార్తలు అందించే వృత్తి కాదు. అది ఒక ఉద్యమం. అన్యాయాన్ని ఎదిరించే ఆయుధం. ప్రజలలో చైతన్యం నింపిన శక్తి. ఎన్నో పత్రికలు ప్రజల్లో స్వాతంత్ర్య స్ఫూర్తిని రగిలించాయి. అధికారాన్ని ప్రశ్నించాయి. ప్రజల గొంతుకగా నిలిచాయి. అందుకే మీడియాను ప్రజాస్వామ్యానికి నాలుగో స్తంభంగా పేర్కొన్నారు.
స్వాతంత్ర్యం తర్వాత కూడా పాత్రికేయ రంగం ఎన్నో చారిత్రక ఘట్టాలకు సాక్ష్యమైంది. కరవులు, వరదలు, అవినీతి, ప్రజా ఉద్యమాలు, ఎన్నికలు, సామాజిక మార్పులు—ప్రతి సందర్భంలోనూ జర్నలిస్టులు ప్రజలకు నిజమైన సమాచారాన్ని అందించేందుకు కృషి చేశారు. ఒక చిన్న వార్తతో గ్రామానికి రోడ్డు వచ్చింది. ఒక కథనంతో ఆసుపత్రిలో వైద్యుడు నియమితుడయ్యాడు. ఒక పరిశోధనాత్మక కథనం వల్ల అవినీతి వెలుగులోకి వచ్చింది. ఇవే జర్నలిజం గొప్పతనానికి నిదర్శనాలు.
అయితే కాలం మారింది. సాంకేతిక విప్లవం వచ్చింది. మొబైల్ ఫోన్లు, సోషల్ మీడియా, డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లు సమాచార ప్రపంచాన్ని పూర్తిగా మార్చేశాయి. ఇప్పుడు వార్తలు నిమిషాల్లో ప్రపంచమంతా చేరుతున్నాయి. ఇది ఒక గొప్ప అవకాశం అయినప్పటికీ, అదే సమయంలో ఒక పెద్ద సవాలుగా కూడా మారింది.
నేడు సోషల్ మీడియాలో ఎవరైనా ఏ సమాచారాన్నైనా ప్రచారం చేయగలరు. కానీ ప్రతి సమాచారం వార్త కాదు. ప్రతి వైరల్ వీడియో వాస్తవం కాదు. ప్రతి పోస్టు నిజం కాదు. ఈ పరిస్థితుల్లో వాస్తవాలను నిర్ధారించి ప్రజలకు అందించే బాధ్యత మరింతగా జర్నలిస్టులపై పడింది.
జర్నలిజం అంటే కేవలం సంఘటనను చెప్పడం కాదు; నిజాన్ని నిర్ధారించడం, అన్ని కోణాలను పరిశీలించడం, ప్రజలకు సమతుల్య సమాచారాన్ని అందించడం. అదే మంచి జర్నలిజం. అదే ప్రజాస్వామ్య బలం.
అయితే ఈ విలువలతో పనిచేసే జర్నలిస్టుల పరిస్థితి నేడు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. పెద్ద నగరాల్లోనే కాదు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పనిచేసే అనేక మంది విలేకరులు తక్కువ వేతనాలు, అధిక పనిభారం, ఉద్యోగ భద్రత లేకుండా తమ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తున్నారు. ప్రజల కోసం పరితపించే వ్యక్తి తన కుటుంబ భవిష్యత్తు గురించి ఆందోళన చెందాల్సిన పరిస్థితి రావడం బాధాకరం.
ప్రజల దృష్టిలో కూడా మార్పు వచ్చింది. ఒకప్పుడు పత్రికలో వచ్చిన వార్తకు విశ్వసనీయత ఉండేది. ఇప్పుడు “ఇది నిజమా? లేక సోషల్ మీడియాలో వచ్చిన ప్రచారమా?” అనే సందేహం ముందుకు వస్తోంది. ఈ పరిస్థితి నిజాయితీగా పనిచేసే పాత్రికేయులకు కూడా సవాలుగా మారింది.
అయితే ఒక విషయాన్ని మర్చిపోవద్దు. మంచి జర్నలిజం ఎప్పుడూ చనిపోదు. నిజం కోసం కష్టపడే జర్నలిస్టు ఎప్పుడూ సమాజానికి అవసరమే. ప్రకృతి విపత్తులు వచ్చినా, ప్రమాదాలు జరిగినా, ఎన్నికలు జరిగినా, ప్రజలు చివరకు విశ్వసనీయ సమాచారానికే ఎదురుచూస్తారు. ఆ విశ్వసనీయతను నిలబెట్టేది బాధ్యతాయుత జర్నలిజమే.
ఇప్పుడు సమాజం, ప్రభుత్వాలు, మీడియా సంస్థలు, జర్నలిస్టులు—అందరూ కలిసి ఒక ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకాలి. జర్నలిస్టు కేవలం వార్తలు రాసే ఉద్యోగి మాత్రమేనా? లేక ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడే బాధ్యతగల ప్రజాసేవకుడా? సమాధానం రెండోది అయితే, ఆ బాధ్యతకు తగిన గౌరవం, రక్షణ, వృత్తిపరమైన స్వేచ్ఛ కూడా ఉండాలి.
జర్నలిజం నిలబడితేనే ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుంది. ప్రజాస్వామ్యం బలపడితేనే ప్రజల హక్కులు సురక్షితంగా ఉంటాయి. అందుకే జర్నలిస్టు గౌరవం అనేది ఒక వ్యక్తి గౌరవం మాత్రమే కాదు; అది ప్రజల తెలుసుకునే హక్కుకు ఇచ్చే గౌరవం.
(భాగం–2లో: “జర్నలిస్టు బతుకు – సేవ ఎక్కువ, భద్రత తక్కువ” అనే అంశంపై విశ్లేషణ.)
సీనియర్ జర్నలిస్టు
7901503777
